Training wegwijs in schuldhulp

Anne Coené

Trainer & coach, specialist schuldhulpverlening

Print Friendly and PDF

In 2014 startte in Amsterdam een verbeterprogramma voor schuldhulpverlening, waarbij een van de uitdagingen was de samenwerking tussen schuldhulpverlening en hulpverleners binnen de instellingen te verbeteren. Zo moest er een training komen voor hulpverleners in Amsterdam. Dat werd de tweedaagse training Wegwijs in schuldhulp. Anne Coené zette de training op samen met de voorzitter van het Doorbraakfonds, Anneke Ensink.  


‘De gemeente had de opdracht voor het maken van een training voor hulpverleners bij Anneke neergelegd’ vertelt Anne. ‘Zij kwam bij mij terecht, omdat ze wist dat ik al een opleidingsprogramma had liggen.’

Uit haar eigen tienjarige praktijk als maatschappelijk werker en schuldhulpverlener wist Anne dat hulpverleners en schuldhulpverleners een andere taal spraken. ‘Daar wilde ik iets aan doen, dus had ik daarvoor een opleidingsplan gemaakt. Omdat ik zelf werk in Amsterdam, was dat programma al goed op de Amsterdamse situatie afgestemd. Er hoefde dus niet heel veel meer aan te worden gedaan.’ De Hogeschool van Amsterdam (HvA) keek op hun verzoek mee naar het opleidingsprogramma en heeft nog een an ander aangevuld en geschaafd. Ook verzorgde de HvA de uitgebreide reader die bij de training hoort.

Schuldhulpverleners als docent
In 2015 gingen Anneke en Anne aan de slag met de training. ‘Leerdoel is niet dat deelnemers volleerde schuldhulpverleners worden, maar wel dat zij na de training voldoende weten om cliënten goed uit te leggen hoe schuldhulpverlening in elkaar zit.’ Ze begonnen met het trainen van alle sociale wijkteams. ‘Daar zaten ook schuldhulpverleners in. Daarvan hebben we er veertien opgeleid tot trainer, en zo geven nu schuldhulpverleners de training. Dat is echt een belangrijke succesfactor. Zij kunnen de saaie materie verlevendigen en toegankelijker maken met praktijkvoorbeelden. Daarmee leg je een verbinding. En als je gezichten kent, is samenwerking makkelijker. Met vragen kan men terecht bij de trainers, die blijven ook na afloop aanspreekbaar voor moeilijke vragen. En zo ontstaat een netwerk.’

Wegwijs in schuldhulp

gaat onder meer in op de schaarstetheorie: wat zijn (problematische) schulden, hoe komt iemand in de schulden, wat voor soort schulden zijn er, wat doen schulden met mensen? Ook komen risicogroepen aan bod, zoals mensen met LVB en laaggeletterden. Is iemand niet-gemotiveerd of speelt er iets anders? Verder is er aandacht voor de Incassowet en de Wet op gemeentelijke schuldhulpverlening. De terugkomdag gaat in op gedragsverandering, motiverende gespreksvoering en financiële voorzieningen. Afsluiting: wat kun je als hulpverlener wel doen en wat juist niet (inclusief aandacht voor mobility mentoring)? + netwerkopdracht.

Wegwijs in schuldhulp is gebaseerd op een algemene benadering en kan relatief eenvoudig geschikt worden gemaakt voor iedere gemeente.


Sociaal Raadsvrouw, voorheen WMO intaker: ‘
‘Een zeer uitgebreide en complete training, die diepgaand was. [...] Door de training kan ik nu goed uitleggen aan cliënten waarom ze zo lang moeten wachten om in een traject te komen of uitleggen waarom het traject zolang duurt.
Het was leuk en goed om met veel verschillende professionals samen te zitten in de training. Een mooie manier om je netwerk uit te breiden. Goed dat het een training was voor een bepaald niveau.’


2.000 trainingen
Sinds 2015 heeft Amsterdam al zo'n 2.000 hulpverleners getraind. Anne: ‘Met name grote hulpverleningsorganisaties zoals HVO Querido en het Leger des Heils hebben veel medewerkers op cursus gestuurd. En natuurlijk heeft de gemeente Amsterdam de cursus aangeboden aan veel beleidsmedewerkers, klantmanagers en mensen van het sociaal loket. Daarnaast komen er veel aanmeldingen binnen via de website www.wegwijsinschuldhulp.amsterdam.


Thuisbegeleider:
‘Ik vond de training goed opgezet. Het was goed om met collega’s onderling te spreken en goed dat er ruimte was om eigen casussen in te brengen. [...] De training was goed om op de hoogte te worden gebracht van nieuwe regelgeving, maar ook weten tot hoe ver een incassobureau kan gaan. [...] Ik weet nu dat ik  niet meteen zenuwachtig moet worden van een Incassobureau en weet wanneer er betaald moet worden.’


Resultaten

Om de effectiviteit van de training te meten heeft de Hogeschool van Amsterdam bij een aantal groepen een 0-meting gedaan met een uitgebreide vragenlijst. Anne: ‘Drie weken na de cursus hebben deze deelnemers de vragenlijst opnieuw ingevuld. Daar kwam uit naar voren dat men een significant hoger kennisniveau had en dat men betere adviezen kon geven. Daarnaast heeft de HvA ook individuele interviews met deelnemers afgenomen, die eveneens heel positief waren. En natuurlijk hebben we de deelnemers na elke training een waardering laten geven. Die gaven gemiddeld een 8,2.’

Affiniteit
Over de vraag of beide beroepsgroepen naar elkaar toe zijn gegroeid, aarzelt Anne nog wat: ‘Het blijft toch heel bepalend of je affiniteit hebt met financiën of niet. Heb je wel, dan pik je ook meer op. Maar men begrijpt elkaar nu beter, dat is al heel mooi. Je ziet tijdens de training al wat lampjes aangaan: “Het is echt een vak, schuldhulpverlening”, hoor je dan. De neuzen staan meer dezelfde kant op. Het inzicht is er dat je schuldhulpverlening niet over de schutting kunt gooien, dat het onlosmakelijk verbonden is met alle andere terreinen van hulpverlening. Dat je dus als algemeen hulpverlener ook bij financiën stil moet staan.’ De hulpverleningsorganisaties gaan daar wisselend mee om, ziet Anne. Maar ze is optimistisch: ‘Na tien jaar schuldhulpverlening zie ik wel een grote verbetering op dit gebied.’


Thuisbegeleider:
‘De training sloot heel erg aan op wat ik heb geleerd op de HvA qua schuldhulpverlening. Dit ging ook meer over  de dingen die gewijzigd waren. Ik moet zeggen dat ik nog aardig mee kon komen. [...] Het is vooral handig om te weten welke organisaties er nu in het speelveld zitten. Het is ook nuttig om collega’s te ontmoeten, die tegen andere casussen aanlopen, daar leer je ook van. [...] Wat ik heel erg mis in het werkveld is een laagdrempelige training voor cliënten. Voor cliënten in de beschermde woongroepen, dat zij op een speelse manier, kort les krijgen over budgettering.’


Netwerken
Een keer op cursus is niet voldoende om goed op de hoogte te blijven. Anne: ‘We willen dat mensen er mee bezig blijven. Daarom hebben we netwerkdagen georganiseerd, en is er een vervolgtraining in de maak. Daarin besteden we onder meer aandacht aan stress-sensitieve hulpverlening. Er verandert zo veel, je moet je kennis voortdurend bijspijkeren.’

Federatie Opvang is de branchevereniging voor opvang, beschermd wonen en aanpak huiselijk geweld.

Gratis nieuwsbrief ontvangen van Federatie Opvang
Meld je hier aan
Contact

Piet Mondriaanplein 25
Postbus 830, 3800 AV Amersfoort.
033 461 50 29