Utrechts Versnelfonds:

Aanzienlijke maatschappelijke besparingen

Antje Kamminga

Ambtelijk secretaris Versnelfonds

Print Friendly and PDF

In 2016 richtte de Tussenvoorziening samen met de Goede Gieren het Utrechts Versnelfonds op, ondergebracht bij het Bob van der Houtfonds. Aanvankelijk als pilot, maar sinds 2018 als succesformule voortgezet, probeert men met snelle financiële interventies de hoge maatschappelijke kosten van schuldenproblematiek terug te dringen. Ambtelijk secretaris van het fonds, Antje Kamminga, vertelt er meer over.

Het Versnelfonds stelt financiële bijdragen in de vorm van giften en leningen beschikbaar aan cliënten van Stadsgeldbeheer die in vastgelopen situaties zitten. Idee achter het Versnelfonds is dat mensen met geldproblemen worden opgeslokt door hun schulden, van dag tot dag leven en geen ruimte hebben zich te ontwikkelen of hun andere problemen aan te pakken. Antje: ‘Zo’n gift of lening kan ervoor zorgen dat de cliënt versneld uit de probleemsituatie komt en daardoor verder kan werken aan maatschappelijk herstel. Hij kan een schuldentraject in, betaald werk vinden of doorstromen vanuit de maatschappelijk opvang naar een zelfstandige woning.’ De maatschappelijke kostenbesparing zit in het verkorten van het traject bij Stadsgeldbeheer, minder lange bijstand en verlaging van de kosten in de maatschappelijke opvang.

‘We zijn in gesprek met de gemeente Utrecht over
structurele subsidie voor het fonds’

Fonds gaat door
In april 2018 liep de pilot met het Versnelfonds af en besloot men er op basis van de behaalde resultaten mee door te gaan. Vooral de afgelopen maanden kwam het fonds, na een lange aanloop, goed op gang. Antje: ‘Deze stijgende lijn willen we voortzetten. Inmiddels is de financiering voor de komende periode zo goed als rond met dezelfde financiers als twee jaar geleden. Ook zijn we in gesprek met de gemeente Utrecht over structurele subsidie voor het fonds. De gemeente heeft er natuurlijk ook baat bij dat mensen weer stabiel worden en mee kunnen draaien in de samenleving.’ En dat klopt: in twee jaar tijd werd, met een inleg van 50.000 euro door drie sponsors, een netto maatschappelijke besparing van circa 850.000 euro behaald. De pilot heeft daarmee voldoende aangetoond dat het Versnelfonds een belangrijke aanvulling is op de bestaande schuldhulpverlening.

Meer informatie

Meer informatie op de website van het Versnelfonds 

Voorbeeld: meneer Thomassen

Meneer Thomassen werkt via een uitzendbureau en moet ’s ochtends erg vroeg op zijn werk zijn. Op dat moment rijden er nog geen bussen, dus is hij afhankelijk van zijn auto. Nu is gebleken dat meerdere onderdelen van zijn auto niet goed functioneren, waaronder zijn remmen. Een APK met reparatie van de remmen is noodzakelijk. De kosten daarvan bedragen € 827. Met zijn inkomen is hij ongeveer een jaar bezig om hiervoor te sparen. In de tussentijd zou hij niet kunnen werken, want met zijn auto is hij een gevaar op de weg. Dat zou betekenen dat hij zijn baan kwijtraakt en een jaar lang aanspraak moet maken op een uitkering uit de Participatiewet: dat is circa €19.000 voor een gezin. Er wordt een gift toegekend vanuit het Versnelfonds zodat hij de APK en de reparaties kan laten uitvoeren.


Aanvraagprocedure
Aanvragen bij het fonds variëren van een gift van € 1.000 voor een rijbewijs zodat de cliënt aan de slag kan in een betaalde baan, tot een bijdrage van ruim € 2.000 zodat de cliënte een schuld bij de kinderopvang kan betalen waardoor ze kan blijven werken en daarmee genoeg inkomen heeft om haar huur te betalen. Antje: ‘Aanvragen kunnen tot nu toe uitsluitend door medewerkers van de Tussenvoorziening worden ingediend. Als het gaat om een aanvraag om een problematische schuldensituatie te doorbreken betrekken we de budgetconsulent van Stadsgeldbeheer bij de aanvraag.’ Uiteindelijk beslist het vijfkoppige bestuur van het Bob van der Houtfonds/Versnelfonds of een aanvraag wordt gehonoreerd. Antje: ‘Het bestuur wordt gevormd door mensen uit de schuldhulpverlening en de maatschappelijke opvang. Elk bestuurslid bekijkt de aanvraag vanuit zijn/haar expertise en zo worden zowel de belangen van de cliënt als die van de betrokken instanties en schuldeisers meegenomen bij de beslissing.’ Centraal in de aanvraag staat een maatschappelijke kosten-batenanalyse waaruit moet blijken welke maatschappelijke kosten er bespaard zullen worden. ‘Na toekenning van de aanvraag tekent de cliënt een contract, waarin eventuele afspraken omtrent aflossing zijn vastgelegd. Na enkele maanden wordt aan de aanvragers gevraagd naar het effect van de bijdrage.’

Goede Gieren: actieonderzoek in het sociaal domein

Mensen met schulden zijn langer werkloos, vaker ziek en hebben een kleiner sociaal netwerk. Het voorkomen van schulden en het vergroten van de mogelijkheden voor mensen om van hun schulden af te komen hebben daarom een ongelooflijk groot maatschappelijk effect. Het NIBUD schat de maatschappelijke kosten vanwege schulden op 11 miljard per jaar. De coöperatie Goede Gieren wil initiatieven nemen om de financiële basis van mensen te versterken, zodat er ruimte in hun hoofd komt voor dromen en plannen. Ze doet dit met projecten die helpen om schulden te voorkomen, met projecten die hulpverlening en schuldregelingen verbeteren en door kwesties in het sociale domein te agenderen die mensen met financiële problemen onmachtig maken. Zo waren zij inspirator en mede-initiatiefnemer van het Utrechts Versnelfonds.


Effectiviteit
Wat zijn de effecten van de Versnelfonds-interventies? Antje: ‘Voor de langere termijn kunnen we dat nog niet zeggen, maar voor de korte termijn zijn die er zeker: mensen stromen uit naar betaald werk, mensen wonen weer zelfstandig, en de besparingen op maatschappelijke kosten zijn aanzienlijk.’ Ze tekent er meteen bij aan dat het hier wel gaat om een hoogrisicodoelgroep, waarbij het risico op terugval groot is. Het geld wordt dan ook gestort op een rekening van Stadsgeldbeheer en gaat niet rechtstreeks naar de client. Vervolgens ziet de woonbegeleider erop toe dat het geld daadwerkelijk wordt gebruikt voor het beoogde doel. Antje: ‘Waar mogelijk en nodig worden grote bedragen direct aan de schuldeisers overgemaakt, denk aan huurschulden.’

Stijgend aantal aanvragen
In een tussentijdse evaluatierapport (2017) werd de hoop uitgesproken dat het aantal aanvragen omhoog zou gaan. Medewerkers waren terughoudend om een beroep op het fonds te doen. Antje: ‘Het aanvragen van een lening is best een klus. Als je het druk hebt, kan dat een obstakel zijn. Maar nu zien we een stevige stijging in het aantal aanvragen.’ Antje schrijft deze stijging deels toe aan de aanhoudende voorlichting die vanuit het fonds wordt gegeven: ‘Wij zeggen “Denk niet in termen van schuld en boetedoening, maar kijk wat een bijdrage uit het fonds doet voor iemands herstel. Kijk naar de kostenbesparing, naar de mogelijkheden in plaats van belemmeringen. En zo begint de interne opinie langzaam te veranderen.’ De afgelopen jaar zijn er veel nieuwe medewerkers bij Stadsgeldbeheer aan de slag gegaan. Antje ziet bij deze groep duidelijk affiniteit met het fonds: ‘Zij staan open voor deze werkwijze en gaan er makkelijk in mee. Ook speelt het fonds een prominentere rol in de schuldhulpprotocollen van Stadsgeldbeheer, zo raakt men er meer aan gewend. In het najaar gaan we meer interne voorlichting geven over het fonds en waarvoor je er kunt aankloppen.’ 

 

Voorbeeld: meneer Peters

Meneer Peters woont begeleid in een kamer van de Tussenvoorziening. Hij is klaar om door te stromen naar een zelfstandige woning, maar dat kan niet omdat er gesignaleerd staat dat hij een oude huurschuld heeft. Daardoor krijgt hij geen nieuwe woning aangeboden. Als hij de helft van de schuld kan aflossen met een lening van het Versnelfonds, wordt de signalering weggehaald. Een bedrag van € 1.140 wordt als lening uit het Versnelfonds toegekend. Deze kan in een later stadium meegenomen worden in een schuldentraject. Baten zijn dat hij zes maanden eerder uit kan stromen bij de ussenvoorziening, waarmee een bedrag van € 25.000 (kosten beschermd wonen) wordt bespaard.

Bent u als gemeente geïnteresseerd in deze vorm van schuldhulp?

Neem dan contact op met het Utrechtse Versnelfonds van de Tussenvoorziening, e-mail: bobvanderhoutfonds@tussenvoorziening.nl of neem contact op met de coöperatie Goede Gieren, e-mail: info@goedegieren.nl. Ook kunt u de evaluatie Twee jaar Versnelfonds lezen

Federatie Opvang is de branchevereniging voor opvang, beschermd wonen en aanpak huiselijk geweld.

Gratis nieuwsbrief ontvangen van Federatie Opvang
Meld je hier aan
Contact

Piet Mondriaanplein 25
Postbus 830, 3800 AV Amersfoort.
033 461 50 29