Tilburg zet stevig in op preventie van schulden

Joke de Kock

Manager Schuldhulpverlening bij de gemeente Tilburg

Print Friendly and PDF

Joke de Kock, manager Schuldhulpverlening bij de gemeente Tilburg, is zeer blij met de inzet van extra middelen die het College van B&W in 2018 beschikbaar heeft gesteld om de schuldenproblematiek de komende drie jaar aan te pakken. Er is ruimte om een schuldenoffensief in te zetten en er is een plan gemaakt om deze middelen zo effectief mogelijk in te zetten. Naast de staande organisatie draait nu een aantal projecten, waar enthousiast aan wordt gewerkt.

In de 17 jaar dat Joke nu als manager schuldhulpverlening in Tilburg werkt, heeft ze diverse ontwikkelingen meegemaakt. Naast haar werk voor de gemeente is ze ook bekend als voorzitter van de NVVK, een rol die ze tot 2017 gedreven vervulde. “Vanzelfsprekend is ook in Tilburg, een grotere stad, de schuldenproblematiek fors. Tilburg was al heel actief met de schuldenproblematiek bezig, maar het College wilde met dit schuldenoffensief nog eens een duidelijk signaal afgeven dat het menens is: de situatie voor mensen met schulden moet verbeterd worden. 

‘De woorden Lef en Doen staan centraal in de gekozen aanpak in Tilburg’ 

Naar mensen toe
De kernthema’s van de aanpak die Tilburg heeft gekozen zijn: Preventie, Vroegsignalering, Curatie, mét de stad, op basis van signalen, outreachend en integraal. Joke: “We gaan bij mensen langs als dat kan. Denk aan mensen die een sociale huurwoning toegewezen krijgen. Hen bieden we een adviesgesprek aan. Een nieuwe woonsituatie, wellicht in een nieuwe gezinssamenstelling, kan immers financiële consequenties hebben. We kijken dan of men de juiste toeslagen krijgt, of er nog voorzieningen zijn waar men gebruik van kan maken en of men uit de vorige woon-leefsituatie nog schulden heeft waar iets op geregeld moet worden.”

Ondersteunen professionals
In Tilburg maakt men duidelijk onderscheid in taken. Zo zullen sociale wijkteams niet primair met schulden aan de slag gaan. Joke: “Het is immers ook een specialisme. We kiezen ervoor te zorgen dat de specialisten aansluiten in de wijkteams en daar hun zorgcollega’s ondersteunen, dossiers mee voorbereiden enzovoort.” Sinds juli 2017 gaan specialisten vanuit schuldhulpverlening voor 50 procent van hun werktijd naar de sociale wijkteams voor ondersteuning. Ze gaan aan de slag met professionals van maatschappelijke opvang en alle andere instellingen, wijkteams budgetbeheerders enzovoort. Ze berekenen beslagvrije voeten, brengen helderheid in juridische fiscale en financiële vraagstukken, kijken naar achtergronden van de schuldsituaties en helpen de schulden te stabiliseren, waarna een eventuele schuldregeling ingezet kan worden. Joke: “Omdat zij deels in een vast wijkteam en deels in de stedelijke schuldhulpverleningsorganisatie werken, kunnen zij het maximale brengen qua kennis en gaan de overdracht en communicatie soepel. Het is een eenvoudig en doeltreffende aanpak. Op deze manier worden alle dossiers goed voorbereid voor aanmelding bij de gemeentelijke schuldhulp.”

Ondersteuning bewindvoerders
Ook bewindvoerders krijgen ondersteuning vanuit de stedelijke schuldhulpverlening. Joke: “Vaak speelt er bij mensen onder bewind vel op psycho-sociaal én op financieel vlak. Uit onderzoek is gebleken dat veel dossiers niet overgedragen worden uit tijdgebrek of uit gebrek aan kennis van de mogelijkheden die de gemeentelijke schuldhulpverlening heeft. Door nauwe samenwerking én inzet van kennis en daadwerkelijke handjes worden er veel meer dossiers toegeleid naar de gemeentelijke schuldregelaars.”

Daarnaast heeft Tilburg samen met het Kantongerecht Zeeland Westbrabant een pilot lopen, waarbij de instroom gereguleerd wordt van de zogenaamde schuldenbewinden. Joke: “Veel (zorg-) instellingen treffen cliënten aan met financiële problematiek en denken dat alleen beschermingsbewind daarvoor de oplossing is. In de pilot vindt eerst een adviesgesprek bij de gemeente plaats.”

Meer maatwerk
Door de nieuwe aanpak zal het aantal bewindzaken in Tilburg waarschijnlijk ook afnemen. Joke: “Het landelijke beeld tot nu toe is dat mensen met complexe problemen (niet alleen schulden) te snel naar bewind worden doorgezet. Dit terwijl een alternatieve oplossing als budgetcoaching misschien veel beter is in combinatie met beheer van het geld.” In Tilburg wordt budgetbeheer sowieso vaak toegepast en blijkt ook vaak nodig. Joke: “Dat de medewerkers van het team Schuldhulpverlening met de bewindvoerders om de tafel gaan en hen ondersteunen is van grote waarde. Daarbij willen we ook bereiken - en dat zal ook gaan gebeuren - dat van meer mensen hun schulden geregeld worden.”

Geen enorme dossiers
Wat verder opmerkelijk is, is dat de gemeente Tilburg een “pakket” heeft vastgesteld, dat minimaal nodig is om een dossier samen te stellen en vervolgens aanmelding te kunnen doen bij de gemeentelijke schuldhulp. Tilburg kiest hier voor een beknopte variant, waarbij niet alles van jaren terug moet worden aangeleverd. Joke: “Dit is vaak ook helemaal niet doenlijk voor de meest kwetsbare burgers. Dus ook dit soort vereenvoudigende maatregelen helpt om de hulp aan mensen te versnellen.” Bekijk het aanvraagformulier dat Tilburg gebruikt 

Snel opsporen
Tilburg wil graag met behulp van het CAK mensen in kaart brengen die nog niet bij de schuldhulp zijn aangemeld. (NB: voor mensen in de opvang geldt, dat het wel 10 jaar kan duren voor zij bij de gemeentelijke schuldhulp worden aangemeld.) Joke: “We willen meer gebruik gaan maken van “vindplaatsen”: waar kom je mensen tegen die schulden aan het opbouwen zijn? We willen deze groep beter bereiken en eerder kunnen oppakken. Dat scheelt een hoop leed en ook extra repareerwerk.”

Uitvoeringspotje: directe hulp
Een ander mooi instrument dat Tilburg inzet, is een uitvoeringspotje waar kleine bedragen uit kunnen worden gehaald als een consulent dat nodig vindt. Joke: “Je kunt dan denken aan iets wat iemand per direct nodig heeft. Maar het gaat ook om het geven van kleine beloningen, bijvoorbeeld een bon van een modezaak als je weer een stap hebt gemaakt. Kleine stapjes werken: het probleem terugbrengen tot behapbare stukken en belonen bij succes.” Deze aanpak kennen we van Mobility Mentoring, maar in Tilburg gaat men niet met een vaste methodiek aan het werk, maar bouwt men door op de ervaring en neemt men relevante kennis en kunde graag mee.

Middelen, kennis en samenwerking
Wat is het geheim van Tilburg? Naast de hiervoor geschetste aanpak, die mede dankzij een investering van het College van B&W mogelijk werd, gaat het om een aantal basisprincipes die je moet hanteren alsdus Joke: “Het gaat om ruimte creëren - niet alleen in middelen maar ook in werkwijze -, kennis opdoen en vooral verspreiden en samenwerken. Je moet de stad kennen en aan de slag gaan!” 

De woorden Lef en Doen staan centraal in de gekozen aanpak in Tilburg - een sterk voorbeeld van hoe je schuldhulp kunt verbeteren en versterken.

Meer Informatie

Lees meer op www.tilburg.nl

Federatie Opvang is de branchevereniging voor opvang, beschermd wonen en aanpak huiselijk geweld.

Gratis nieuwsbrief ontvangen van Federatie Opvang
Meld je hier aan
Contact

Piet Mondriaanplein 25
Postbus 830, 3800 AV Amersfoort.
033 461 50 29