Anja Bijl, medewerker Thema’s & Innovatie van Stichting Lezen & Schrijven

‘Integrale aandacht nodig voor laaggeletterden met financiële problemen’

Anja Bijl

medewerker Thema’s & Innovatie van Stichting Lezen & Schrijven

Print Friendly and PDF

Bijna 100.000 mensen leven in armoede door laaggeletterdheid. Dit kost de overheid 95 miljoen euro per jaar aan sociale voorzieningen, berekende PricewaterhouseCoopers. Ook blijkt uit onderzoek van Syncasso en Kredietbank Nederland (2018) dat mensen met financiële problemen vaker een lagere leesvaardigheid hebben. Maar liefst 50,3 procent van de onderzochte mensen valt in de risicogroep voor laaggeletterdheid.

Deze pittige constateringen en andere cijfers omtrent de correlatie tussen laaggeletterdheid en armoede vindt u in de factsheet “Laaggeletterdheid en geld” van Stichting Lezen & Schrijven. Om meer mensen duurzaam te kunnen helpen, is volgens de stichting een integrale aanpak van laaggeletterdheid bij mensen met financiële problemen nodig.  

Anja Bijl: ‘Van burgers wordt verwacht dat ze overzicht kunnen houden van inkomsten en uitgaven, rekeningen begrijpen, een DigiD aanvragen. Voor laaggeletterden is dit vaak lastig. Hierdoor kunnen ze in de problemen komen. Voldoende kunnen lezen, schrijven en rekenen is essentieel om financieel zelfredzaam te zijn en een stabiele financiële situatie te krijgen en te houden.’

Meer aandacht voor taal- en rekenvaardigheden
Anja: ‘Zowel schuldhulpverleners als bijvoorbeeld wijkteams en klantmanagers zouden aandacht moeten hebben voor de taal- en rekenvaardigheden van hun cliënten.’ Volgens Anja is het van belang om laaggeletterdheid zo vroeg mogelijk te herkennen en in de hulpverleningsketen samen te werken. ‘Een laagdrempelige manier om te zien of iemand misschien moeite heeft met de basisvaardigheden is het inzetten van contextgerichte vragen.’

Screeninginstrumenten

Instrumenten die snel (3 – 15 minuten) in kaart brengen of iemand mogelijk moeite heeft met taal, rekenen en/of digitale vaardigheden. Te gebruiken door onder andere gemeenten, wijkteams, schuldhulpverlenings- en welzijnsorganisaties. Er zijn drie soorten:

  • online basismeters, zoals de Taalmeter, Rekenmeter en Digimeter;
  • papieren taalverkenners, zoals de Taalverkenner dienstverlening;
  • contextgerichte vragen, in te zetten tijdens een klantgesprek.

Meer informatie op www.basismeters.nl.

Als blijkt dat iemand moeite heeft met taal en/of rekenen, moet daar rekening mee worden gehouden in de communicatie en omgang, aldus Anja. ‘Maak het bespreekbaar op het juiste moment – dus nog niet als iemand helemaal in de stress zit vanwege een crisis zoals afsluiting van energie, maar doe het wel zo vroeg mogelijk in het traject. Pas je dienstverlening aan. Bijvoorbeeld door te vragen of je cliënt hulp nodig heeft bij aanmelding bij schuldhulpverlening. Of door een budgetteringscursus aan te bieden die aansluit bij de taal- en rekenvaardigheden van je cliënt. En verwijs de cliënt door naar het beschikbare taalaanbod via een Taalhuis in de buurt.’

Lokale samenwerking en cursusaanbod
In het samenwerkingsprogramma Taal voor het Leven werken gemeenten, organisaties, docenten en vrijwilligers samen om zo veel mogelijk laaggeletterden te bereiken en ze te helpen hun basisvaardigheden als lezen, schrijven, rekenen en/of omgaan met de computer te verbeteren. De netwerkaanpak heeft inmiddels een landelijke dekking. Anja: ‘Zo zijn er sinds de start van het programma in 2012 zo’n 300 Taalhuizen geopend, waar laaggeletterden terechtkunnen voor een (taal)cursus die aansluit bij hun leervraag. Inmiddels hebben ruim 85.000 mensen uit de doelgroep een cursus gevolgd. En er zijn 25.000 vrijwilligers getraind om hen te begeleiden, samen met een professionele docent.’ 

Assertiever
En het werkt, heeft Stichting Lezen & Schrijven laten onderzoeken. Anja: ‘We weten dat 70 procent van de mensen die deelnemen aan een taaltraject binnen een halfjaar hun taalvaardigheid verbeteren en een groot deel een betere plek in de samenleving vindt. Zo ervaart 56 procent dat hij assertiever is geworden en ervaart 56 procent een afname van sociaal isolement. Door laaggeletterden met financiële problemen een kans te geven hun taal- en rekenvaardigheden te verbeteren, worden zij dus niet alleen financieel zelfredzamer, maar helpen we hen ook op andere gebieden verder.’

 Voor ’ t zelfde geld
Als iemand laaggeletterd blijkt te zijn, dan is het voor een duurzame oplossing nodig dat hij zelf de basisvaardigheden leert beheersen. Een van de materialen die Stichting Lezen & Schrijven ontwikkelde, is ‘Voor ’t zelfde geld’ (zie kader). Anja: ‘Dit is een cursus speciaal gemaakt voor mensen die hun administratie op orde willen brengen en die moeite hebben met taal en/of rekenen. Het is op een begrijpelijk niveau geschreven. Het materiaal is flexibel in te zetten en werkt met verschillende thema’s, zoals papieren ordenen, internetbankieren, onverwachte uitgaven, verzekeringen, en geld en kinderen.’ Voor ‘t zelfde geld is beschikbaar voor alle (vrijwilligers)organisaties die werken met Taal voor het Leven.

Federatie Opvang en Lezen&Schrijven

Laaggeletterdheid is een groot probleem onder schuldenaren. We schatten in dat dit probleem ook binnen de Opvang en Beschermd Wonen oververtegenwoordigd is. Vandaar dat Federatie Opvang intensief samenwerkt met Stichting Lezen & Schrijven. Dat betekent dat niet alleen wordt gewerkt aan ondersteuning regionaal en lokaal op het gebied van laaggeletterdheid, maar ook dat Tools zo veel mogelijk worden “hertaald” om ze voor cliënten zo begrijpelijk mogelijk te maken.

Meedoen?
Wilt u als gemeente aan de slag om problemen met armoede en schulden die mede gerelateerd zijn aan laaggeletterdheid aan te pakken? Het samenwerkingsprogramma Taal voor het Leven helpt gemeenten en organisaties bij het opbouwen van een lokale infrastructuur. Zo kunnen zij samen mensen die moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen en/of digitale vaardigheden  duurzaam vinden, opleiden en volgen.  Hiervoor zijn  diverse instrumenten en materialen beschikbaar. Neem voor meer informatie vrijblijvend contact op met een lokale projectleider via www.taalvoorhetleven.nl/contact, bel (070) 3022660 of stuur een E-mail naar info@lezenenschrijven.nl.

Meer informatie over de aanpak van laaggeletterdheid en schulden vindt u in de factsheet Laaggeletterdheid en geld. Meer over ‘Voor ’t zelfde geld’ vindt u op de website van Lezen & Schrijven.

Voor ’t zelfde geld werkt!

Welzijnsorganisatie U Centraal biedt samen met de buurtteams in Noordwest-Utrecht de cursus Voor ’t zelfde geld aan. “Het heeft absoluut een meerwaarde om bij mensen met financiële problemen aandacht te hebben voor laaggeletterdheid. We zien in de praktijk dat het de reden kan zijn waarom iemands administratie niet lukt. Voor ’t zelfde geld past hier goed bij. De inhoud is laagdrempelig en praktijkgericht. Precies waarvan je denkt: ja, dat heeft iemand nodig! Onze ambitie is dat alle buurtteams deze aanpak omarmen en dat we de cursus in elke wijk aanbieden”, aldus projectleider Marleen van Zijl van U Centraal. (Bron: factsheet ‘Laaggeletterdheid en geld’)

Federatie Opvang is de branchevereniging voor opvang, beschermd wonen en aanpak huiselijk geweld.

Gratis nieuwsbrief ontvangen van Federatie Opvang
Meld je hier aan
Contact

Piet Mondriaanplein 25
Postbus 830, 3800 AV Amersfoort.
033 461 50 29